بررسی دعاوی مطالبه وجه و و راه های گرفتن طلب

دعاوی مطالبه وجه یکی از پرتکرارترین دعاوی حقوقی در مراجع قضایی است. این دعوا زمانی مطرح می‌شود که شخصی از بازگرداندن بدهی خود امتناع می‌کند و طلبکار ناچار به اقدام قانونی برای مطالبه طلب خود می‌شود. 

مطالبه وجه چیست؟

مطالبه طلب در ساده‌ترین تعریف، به معنای درخواست قانونی پولی است که شما از شخص دیگری می‌خواهید. ریشه این درخواست طلب می‌تواند قرارداد، قرض دادن پول، معاملات تجاری، یا حتی الزام به جبران خسارت باشد.

دعاوی مطالبه وجه در واقع همان فرآیند حقوقی و قضایی برای زنده‌کردن این حق است. بر اساس ماده ۲۶۵ قانون مدنی، اصل بر این است که هیچ پولی به صورت رایگان به دیگری پرداخت نمی‌شود، و این مهم‌ترین مبنای مطالبه طلب در دادگاه است.

برای دریافت مشاوره حقوقی مهریه از وکیل پایه یک دادگستری، وقت مشاوره خود را رزرو کنید.

[booknetic]

انواع مطالبه وجه

دعاوی مطالبه وجه را می‌توان بر اساس نوع مدرک دسته‌بندی کرد. به طور کلی، مطالبه طلب می‌تواند مستند به اسناد رسمی (تنظیم شده در دفترخانه) یا اسناد عادی (مانند رسید، دست‌نوشته، قولنامه یا پرینت بانکی) باشد.

نوع دیگر، درخواست طلب بر اساس اسناد تجاری مانند چک و سفته است. به ویژه در مورد چک‌های صیادی، چک برگشتی، قانون جدید فرآیند دعاوی مطالبه وجه را بسیار کوتاه کرده است. همچنین مطالبه طلب می‌تواند ناشی از جبران خسارت یا حتی بدون مدرک کتبی (با شهادت شهود) باشد.

بیشتر بخوانید: اگر قصد استفاده از خدمات یک وکیل خبره برای مطالبه وجه خود را دارید؛ فرم مشاوره ما و مطالعه مقاله هزینه وکیل می‌تواند برای شما مفید باشد.

راه‌ های مطالبه وجه

اولین و کم‌هزینه‌ترین راه قانونی برای درخواست طلب، ارسال «اظهارنامه قضایی» برای فرد بدهکار است. اگر مطالبه طلب از این طریق به نتیجه نرسید، راه اصلی، تنظیم «دادخواست» و ثبت آن از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است که شروع رسمی دعاوی مطالبه وجه محسوب می‌شود.

همچنین می‌توان همزمان با دادخواست (یا قبل از آن) از دادگاه «قرار تأمین خواسته» (توقیف اموال) درخواست کرد. این کار تضمین می‌کند که پس از صدور حکم، مالی برای اجرای درخواست طلب شما وجود داشته باشد.

شرایط طرح دعاوی مطالبه وجه

برای طرح دعاوی مطالبه وجه، دو شرط اساسی باید وجود داشته باشد. شرط اول، «اثبات وجود دین» است؛ یعنی شما باید بتوانید با ارائه مدارک محکمه‌پسند (سند، رسید، شاهد) وجود آن مطالبه طلب را برای دادگاه اثبات کنید.

شرط دوم، «رسیدن موعد پرداخت» (حال بودن دین) است. اگر مهلت پرداخت بدهی هنوز فرا نرسیده باشد، شما نمی‌توانید برای درخواست طلب خود اقدام کنید و دادگاه دعوای شما را رد خواهد کرد.

مراحل اقامه دعاوی مطالبه وجه

مراحل اقامه دعاوی مطالبه وجه با جمع‌آوری تمام مستندات اثبات‌کننده مطالبه طلب شما (قرارداد، رسید، فیش واریزی) آغاز می‌شود. این فرآیند شامل تهیه مدارک، تنظیم دادخواست درخواست طلب و ثبت آن در دفاتر خدمات قضایی است.

مدارکی برای تنظیم دادخواست مطالبه وجه

برای تنظیم دادخواست دعاوی مطالبه وجه، ارائه مدارک هویتی خواهان (طلبکار) الزامی است. این مدارک می‌تواند شامل رونوشت اسناد عادی (رسید، قولنامه)، اسناد رسمی، چک، سفته، یا پرینت حساب بانکی باشد. اگر درخواست طلب شما شاهدی دارد، باید به «شهادت شهود» نیز استناد کنید.

هزینه‌ دادرسی مطالبه و دادخواست مطالبه وجه

هزینه دادرسی دعاوی مطالبه وجه جزو دعاوی مالی است و به صورت درصدی از «ارزش خواسته» (مبلغ مطالبه طلب) محاسبه می‌گردد. مطابق با تعرفه خدمات قضایی در سال ۱۴۰۴، هزینه دادرسی در مرحله بدوی (اولیه) برای درخواست طلب تا سقف مبلغ ۲۰ میلیون تومان (در صلاحیت شورای حل اختلاف)، معادل ۲.۵ درصد (دو و نیم درصد) ارزش خواسته می‌باشد.

برای مبالغ بیش از ۲۰ میلیون تومان (در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی)، هزینه دادرسی دعاوی مطالبه وجه در مرحله بدوی، معادل ۳.۵ درصد (سه و نیم درصد) ارزش خواسته است.

مبانی حقوقی دعاوی مطالبه وجه

یکی از اصول حقوقی کلیدی در مطالبه طلب، «اصل عدم تبرع» (ماده ۲۶۵ قانون مدنی) است، به این معنی که هیچ پرداختی رایگان فرض نمی‌شود ومبنای درخواست طلب قرار می‌گیرد.

مبانی قانونی دعاوی مطالبه وجه

قانون مدنی، اصلی‌ترین مبنای قانونی برای دعاوی مطالبه وجه در ایران است. قانون آیین دادرسی مدنی نیز نحوه و فرآیند رسیدگی به درخواست طلب، صلاحیت دادگاه‌ها و ادله اثبات دعوا (مانند سند یا شهادت) را برای مطالبه طلب مشخص می‌کند.

تنظیم دادخواست مطالبه طلب

تنظیم دادخواست مطالبه طلب، حساس‌ترین بخش شروع یک دعوای حقوقی است و باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شود. در بخش «تعیین خواسته»، باید مبلغ دقیق درخواست طلب به ریال، به انضمام «کلیه خسارات دادرسی و خسارت تأخیر تأدیه» نوشته شود

ثبت دادخواست دعاوی مطالبه وجه

پس از تنظیم دادخواست دعاوی مطالبه وجه، باید برای ثبت نهایی آن به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید. پس از پرداخت هزینه دادرسی، مطالبه طلب شما ثبت شده و پرونده درخواست طلب به مرجع صالح ارجاع می‌گردد.

ارسال اظهارنامه برای درخواست طلب

ارسال اظهارنامه قضایی یک اقدام هوشمندانه و رسمی پیش از طرح دعاوی مطالبه وجه است. اظهارنامه یک ابلاغ قانونی است که از طریق سامانه ثنا برای بدهکار ارسال می‌شود و در آن به طور رسمی درخواست طلب خود را مطرح می‌کنید. این کار هزینه کمتری نسبت به دادخواست مطالبه طلب دارد.

فرآیند صدور حکم دعاوی مطالبه وجه در دادگاه

پس از ثبت دادخواست دعاوی مطالبه وجه و ارجاع به شعبه، قاضی وقت جلسه رسیدگی را تعیین می‌کند. قاضی پس از بررسی مدارک مطالبه طلب و شنیدن اظهارات طرفین، رأی خود را در مورد درخواست طلب شما صادر می‌نماید.

دفاعیات خوانده در دعاوی مطالبه طلب

در جریان رسیدگی به دعاوی مطالبه وجه، خوانده (بدهکار) نیز حق دفاع دارد. رایج‌ترین دفاع در مطالبه طلب، ادعای «پرداخت دین» است که در این حالت، خوانده باید با ارائه مدرک (مانند رسید بانکی) آن را ثابت کند. اثبات سایر دفاعیات نیز بر عهده خوانده است، در حالی که شما فقط باید اصل درخواست طلب را ثابت کنید.

دادگاه صالح برای رسیدگی به دعاوی مطالبه وجه

صلاحیت بر اساس دو معیار «مبلغ خواسته» و «محل اقامت خوانده» تعیین می‌شود. از نظر مبلغ (در سال ۱۴۰۴)، اگر مطالبه طلب شما «تا سقف بیست میلیون تومان» باشد، مرجع صالح «شورای حل اختلاف» است. اگر مبلغ درخواست طلب «بیش از بیست میلیون تومان» باشد، مرجع صالح «دادگاه عمومی حقوقی» می‌باشد.

نمونه دادخواست مطالبه وجه بدون مدرک

این دادخواست زمانی کاربرد دارد که مطالبه طلب شما مستند به سند کتبی نیست و باید با شهادت شهود یا اقرار، دعاوی مطالبه وجه را اثبات کنید.

خواهان: (نام، نام خانوادگی، کد ملی، آدرس دقیق، شماره تماس)

خوانده: (نام، نام خانوادگی، کد ملی، آدرس دقیق، شماره تماس)

تعیین خواسته و بهای آن:

۱. صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ … ریال بابت …

۲. مطالبه کلیه خسارات دادرسی و هزینه دادرسی

۳. مطالبه خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ … لغایت اجرای کامل حکم

دلایل و منضمات:

۱. کپی مصدق کارت ملی خواهان

۲. استماع شهادت شهود و مطلعین (مشخصات شهود ذکر شود)

۳. درخواست اتیان سوگند خوانده در صورت انکار

شرح خواسته:

ریاست محترم دادگاه / شورای حل اختلاف …

احتراماً به استحضار می‌رساند، اینجانب در تاریخ …/…/… مبلغ … ریال به عنوان قرض به صورت نقدی به خوانده محترم پرداخت نمودم که این امر در حضور شهود (آقای/خانم …) صورت گرفت. علی‌رغم مراجعات مکرر، ایشان از بازپرداخت مطالبه طلب اینجانب خودداری می‌نمایند. لذا با استناد به شهادت شهود، تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر درخواست طلب فوق‌الذکر مورد استدعاست.

چرا مرتضی حلیمی؟!

وکیل پایه یک دادگستری

رتبه‌ی سوم آزمون وکالت استان البرز

بیش از 10 سال سابقه فعالیت حقوقی

بیش از 10000 مشاوره تخصصی حقوقی

ارائه آموزش‌های حقوقی به بیش از 1000 نفر

با ما، عدالت را تجربه کنید. 

نمونه دادخواست مطالبه وجه با پرینت بانکی

این دادخواست برای دعاوی مطالبه وجه مبتنی بر واریز کارت به کارت یا فیش واریزی کاربرد دارد. در این حالت، مطالبه طلب شما بر اساس «اصل عدم تبرع» پیگیری می‌شود.

خواهان: (مشخصات کامل خواهان)

خوانده: (مشخصات کامل خوانده)

تعیین خواسته و بهای آن:

۱. صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ … ریال بابت واریز وجه

۲. مطالبه کلیه خسارات دادرسی

۳. مطالبه خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ تقدیم دادخواست لغایت اجرای کامل حکم

دلایل و منضمات:

۱. کپی مصدق کارت ملی خواهان

۲. کپی مصدق رسید واریز وجه (یا پرینت حساب بانکی)

۳. درخواست استعلام از بانک … (در صورت لزوم)

شرح خواسته:

ریاست محترم دادگاه / شورای حل اختلاف …

احتراماً به استحضار می‌رساند، اینجانب در تاریخ …/…/… مبلغ … ریال از حساب خود به حساب خوانده محترم واریز نموده‌ام (رونوشت رسید ضمیمه است). با توجه به «اصل عدم تبرع» (ماده ۲۶۵ قانون مدنی) و امتناع خوانده از بازپرداخت درخواست طلب، تقاضای رسیدگی و صدور حکم به شرح خواسته جهت این مطالبه طلب رادارم.

نمونه دادخواست مطالبه وجه با سند عادی

(سند عادی شامل رسید، دست‌نوشته، یا فاکتور است که توسط بدهکار امضا شده باشد و مبنای دعاوی مطالبه وجه قرار می‌گیرد.)

خواهان: (مشخصات کامل خواهان)

خوانده: (مشخصات کامل خوانده)

تعیین خواسته و بهای آن:

۱. صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ … ریال به استناد سند/رسید عادی مورخ …

۲. مطالبه کلیه خسارات دادرسی

۳. مطالبه خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید دین (مورخ …) لغایت اجرای کامل حکم

دلایل و منضمات:

۱. کپی مصدق کارت ملی خواهان

۲. کپی مصدق سند عادی / رسید مورخ …

شرح خواسته:

ریاست محترم دادگاه / شورای حل اختلاف …

احتراماً به استحضار می‌رساند، خوانده محترم به موجب یک فقره رسید عادی مورخ … (پیوست دادخواست)، اقرار به دریافت مبلغ … ریال از اینجانب نموده و متعهد به پرداخت در تاریخ … شده بودند. نظر به عدم پرداخت مطالبه طلب اینجانب علی‌رغم مراجعات مکرر، تقاضای صدور حکم به انضمام کلیه خسارات قانونی مورد استدعاست. این درخواست طلب مستند به امضای خوانده است.

نمونه دادخواست مطالبه وجه و خسارت تاخیر تادیه

نیازی به دادخواست جداگانه برای «خسارت تأخیر تأدیه» نیست. همانطور که در نمونه‌های بالا مشاهده کردید، این مورد باید در بخش «تعیین خواسته» دادخواست اصلی دعاوی مطالبه وجه قید شود. این اقدام مطالبه طلب شما را کامل می‌کند.

نمونه دادخواست مطالبه وجه به استناد شهادت شهود

این دادخواست، دقیقاً مشابه «نمونه دادخواست مطالبه وجه بدون مدرک» است که در بالا ارائه شد. در این نوع دعاوی مطالبه وجه، اثبات مطالبه طلب و درخواست طلب بر اساس شهادت شهود صورت می‌گیرد.

دادخواست مطالبه وجه فیش واریزی

این مورد نیز، موضوعاً با «نمونه دادخواست مطالبه وجه با پرینت بانکی» یکسان است. فیش واریزی یک سند عادی معتبر برای اثبات دعاوی مطالبه وجه است و درخواست طلب شما بر مبنای آن و اصل عدم تبرع پیگیری می‌شود.

راهکارهای جایگزین دادخواست دعاوی درخواست طلب

همیشه اولین قدم برای درخواست طلب، مراجعه به دادگاه نیست. بهترین راهکار، «مذاکره و سازش» است. در صورت عدم نتیجه، ارسال «اظهارنامه قضایی» راهکار بعدی قبل از طرح دعاوی مطالبه وجه است.

در صورتی که مطالبه طلب شما مستند به «چک صیادی» باشد، راهکار بسیار سریعی وجود دارد: شما می‌توانید بدون نیاز به دادخواست، مستقیماً به «اجرای احکام دادگستری» مراجعه و درخواست صدور اجراییه کنید.

نقش وکیل در پیگیری دعاوی مطالبه وجه

اگرچه پیگیری دعاوی مطالبه وجه بدون وکیل امکان‌پذیر است، اما حضور وکیل متخصص می‌تواند تفاوت چشمگیری در نتیجه ایجاد کند. وکیل متخصص مطالبه طلب می‌داند چگونه دادخواست را تنظیم کند و بهترین راه را برای اثبات درخواست طلب شما انتخاب نماید.
مهم‌تر از آن، وکیل می‌تواند همزمان برای « حکم توقیف اموال » (تأمین خواسته) اقدام کند تا پس از پیروزی، مالی برای وصول مطالبه طلب شما وجود داشته باشد.

مهلت قانونی برای طرح دعاوی مطالبه وجه

در حقوق ایران، برای دعاوی مطالبه وجه که ناشی از طلب‌های عادی (مانند قرض یا قرارداد) است، «مرور زمان» وجود ندارد. این بدان معناست که حق مطالبه طلب شما هیچ‌گاه از بین نمی‌رود، حتی اگر سال‌ها از تاریخ آن گذشته باشد. 

توقیف اموال در دعاوی مطالبه وجه

«تأمین خواسته» (توقیف اموال) از حیاتی‌ترین اقدامات در دعاوی مطالبه وجه است که همزمان با دادخواست اصلی ارائه شده و به شما اجازه می‌دهد قبل از صدور رأی، اموال بدهکار را توقیف کنید تا درخواست طلب شما در آینده قابل وصول باشد.

مطالبه وجه سفته بدون واخواست

سفته یکی از اسناد تجاری برای مطالبه طلب است. «واخواست کردن» سفته (اعتراض رسمی به عدم پرداخت) برای استفاده از مزایای تجاری آن ضروری است.

اما اگر سفته را واخواست نکنید، حق مطالبه طلب شما از بین نمی‌رود. در این حالت، سفته به عنوان یک «سند عادی» بسیار قوی معتبر است و می‌توانید بر اساس آن، دادخواست دعاوی مطالبه وجه را ثبت کرده و درخواست طلب خود را پیگیری نمایید.

مطالبه وجه در شورای حل اختلاف

شورای حل اختلاف، مرجع قضایی رسیدگی به اختلافات مالی سبک‌تر و تلاش برای صلح و سازش است. دعاوی مطالبه وجه در این مرجع سریع‌تر بررسی می‌شود. بر اساس قوانین فعلی (در سال ۱۴۰۴)، تمامی دعاوی مطالبه وجه که مبلغ خواسته آن‌ها «تا سقف بیست میلیون تومان» باشد، در صلاحیت انحصاری شورای حل اختلاف است. درخواست طلب بیش از ۲۰ میلیون تومان باید در دادگاه حقوقی مطرح شود.

آثار حکم قطعی دعاوی مطالبه طلب

پس از صدور رأی قطعی در دعاوی مطالبه وجه به نفع شما، می‌توانید از دادگاه درخواست صدور «اجراییه» کنید. اجراییه به بدهکار ابلاغ می‌شود و به او ۱۰ روز مهلت داده می‌شود تا بدهی را پرداخت کند. اگر پرداخت صورت نگیرد، واحد اجرای احکام اموال را توقیف می‌کند تا درخواست طلب و مطالبه طلب شما به طور کامل وصول گردد.

سوالات متداول مطالبه وجه

سخن پایانی

دعاوی مطالبه وجه اگرچه ممکن است پیچیده به نظر برسد، اما مطمئن‌ترین راه قانونی برای دستیابی به حقوق مالی شماست. اکیداً توصیه می‌شود برای پیگیری مطالبه طلب خود، به خصوص در مبالغ قابل توجه، حتماً از راهنمایی و تخصص یک وکیل دادگستری متخصص در امور مالی و درخواست طلب بهره‌مند شوید.